Ozempic nədir? İstifadə qaydası, dozaları və yan təsirləri

Son illərdə həm 2-ci tip diabetin müalicəsində, həm də çəki idarəsində yeni nəsil dərmanlar çox maraq doğurur. Onlardan ən çox danışılanı Ozempicdir. Bu iynənin nə olduğu, necə vurulduğu, kimə uyğun olduğu və hansı yan təsirlər verə biləcəyi tez-tez soruşulur. Bu yazıda ən vacib sualları sadə dillə cavablandırırıq.

Ozempic nədir?

Ozempic təsiredici maddəsi semaqlutid olan reseptlə satılan dərmandır. O, qlükaqonabənzər peptid-1 (GLP-1) reseptor aqonistləri qrupuna aiddir. Bu qrupa daxil olan dərmanlar əsasən 2-ci tip diabetin müalicəsində istifadə olunur.

Dərman yalnız qan şəkərini nizamlamır. Həm də iştahı azaldır və bir çox xəstədə çəki itkisinə səbəb olur. Pəhriz və fiziki aktivliklə birlikdə istifadə edildikdə nəzərəçarpan arıqlama müşahidə oluna bilər. Lakin bunu bilmək vacibdir: ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) Ozempic-i 2-ci tip diabet üçün təsdiqləyib. Arıqlamaq üçün isə eyni maddənin daha yüksək dozalı ayrıca preparatı – Wegovy təsdiqlənib.

Ozempic necə istifadə olunur?

Dərman həftədə bir dəfə dərialtı (subkutan) iynə şəklində vurulur. Hazır qələm-şprisdə satılır.

Dozanın tədricən artırılması

1. Müalicə adətən ilk 4 həftə 0,25 mq dozadan başlayır. Bu başlanğıc doza ürəkbulanma, qusma və ishal kimi mədə-bağırsaq yan təsirlərini azaltmaq üçün aşağı saxlanılır.
2. Sonra doza 0,5 mq-a qaldırılır.
3. Qan şəkəri kifayət qədər nizamlanmırsa, həkim dozanı 1 mq-a, ehtiyac olarsa daha sonra 2 mq-a qaldıra bilər.

Dozanı yalnız həkim dəyişməlidir. Onu özbaşına artırmaq və ya azaltmaq qətiyyən tövsiyə edilmir.

İynə hara vurulur?

İynə qarın nahiyəsinə, budlara və ya qolun yuxarı xarici hissəsinə vurula bilər. Hər həftə eyni gündə, mümkünsə eyni saatda vurmaq müalicənin nizamlı getməsinə kömək edir. Dəridə qıcıqlanma olmaması üçün iynə yerini hər dəfə dəyişmək məsləhətdir.

Müalicə dövründə sağlam qidalanma və müntəzəm fiziki aktivlik dərmanın təsirini gücləndirir.

Ozempic kimlərə yazılır?

Bu iynə əsasən 2-ci tip diabeti olan böyüklərdə qan şəkərini nizamlamaq üçün təyin edilir. Ürək-damar xəstəliyi olan diabetiklərdə infarkt və insult riskini azaltdığı da sübut olunub. Dərman 1-ci tip diabetin müalicəsi üçün nəzərdə tutulmayıb.

Arıqlama məqsədilə semaqlutid adətən bədən kütləsi indeksi (BKİ) 30 və yuxarı olanlara, yaxud BKİ-si 27-dən yuxarı olub hipertoniya, 2-ci tip diabet, dislipidemiya və ya ürək-damar xəstəliyi kimi risk amilləri olanlara yazılır. Belə hallarda həkim çox vaxt bu məqsəd üçün təsdiqlənmiş Wegovy preparatını seçir.

Dərman təyin edilərkən xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyəti, qəbul etdiyi digər dərmanlar və fərdi dözümlülüyü mütləq nəzərə alınır.

Ozempic orqanizmdə necə təsir edir?

Semaqlutid orqanizmin özünün hazırladığı GLP-1 hormonunu təqlid edir. Bu hormon yeməkdən sonra ifraz olunur və:

• mədəaltı vəzini daha çox insulin ifraz etməyə təhrik edir;
• mədənin boşalmasını ləngidir;
• beyinə toxluq siqnalı göndərir.

Bu mexanizmlər sayəsində həm qan şəkəri sabitləşir, həm də iştah azaldığı üçün bədən çəkisi aşağı düşür.

İstifadəçilərin təcrübəsi

Real istifadəçilərin rəyləri əsasən iştahın azaldığı, çəkinin düşdüyü və qan şəkərinin nizamlandığı istiqamətindədir. Bəzi istifadəçilər isə xüsusilə ilk həftələrdə ürəkbulanma, qusma və ishal yaşadıqlarını bildirirlər. Bu da dərmanın hər kəsdə fərqli təsir göstərə bildiyini göstərir.

Ozempic-in yan təsirləri

Yan təsirlər hər kəsdə fərqli ola bilər. Ən çox ilk həftələrdə özünü göstərir və orqanizm dərmana alışdıqca adətən azalır.

Ən çox rast gəlinən yan təsirlər

• ürəkbulanma, qusma və ya ishal;
• qəbizlik;
• qarın ağrısı, həzm pozuğunluğu;
• iştahın azalması;
• başgicəllənmə və yorğunluq.

Nadir, lakin ciddi yan təsirlər

• Pankreatit (mədəaltı vəzin iltihabı): keçməyən, şiddətli qarın ağrısı, bəzən bel nahiyəsinə yayılan, qusma ilə və ya qusmasız.
• Öd kisəsi problemləri: qarının sağ yuxarı hissəsində ağrı, qızdırma, dərinin və ya gözlərin saralması, açıq (gil rəngli) nəcis.
• Allergik reaksiyalar: nəfəs almada çətinlik, üzdə və ya boğazda şişkinlik.
• Hipoqlikemiya (qan şəkərinin düşməsi): xüsusilə insulin və ya sulfonilkarbamid preparatları ilə birlikdə istifadədə.
• Böyrək problemləri: əsasən qusma və ishal səbəbilə susuzlaşma nəticəsində.

Bu əlamətlərdən hər hansı biri yaranarsa, dərmanı vurmağı dayandırıb dərhal həkimə müraciət edin. Nəfəs darlığı və ya boğazda şişkinlik olarsa, 103-ə zəng edin.

Tiroid şişi riski

Heyvanlar üzərində aparılan tədqiqatlarda semaqlutid qalxanabənzər vəzin C-hüceyrəli şişlərinə, o cümlədən medullyar tiroid karsinomasına (MTK) səbəb olub. İnsanlarda bu riskin olub-olmadığı hələ dəqiq bilinmir. Buna görə şəxsən özündə və ya ailəsində MTK olanlar, həmçinin 2-ci tip multipl endokrin neoplaziya sindromu (MEN 2) olanlar bu dərmanı istifadə etməməlidir. MEN 2 irsi xəstəlikdir və endokrin vəzilərdə şiş yaranmasına meyli artırır.

Boyunda şişkinlik, udqunmada çətinlik, səsin xırıltılı olması və ya nəfəs darlığı yaranarsa, həkimə müraciət etmək lazımdır.

Diabetik retinopatiya

Diabetik retinopatiyası olan xəstələrdə qan şəkəri sürətlə aşağı düşdükdə göz dibində dəyişikliklər pisləşə bilər. Xüsusilə uzun müddətdir diabeti olanlar müalicə dövründə müntəzəm göz müayinəsindən keçməlidir.

FDA təsdiqi və təhlükəsizlik

Ozempic ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) tərəfindən 2-ci tip diabetin müalicəsi üçün təsdiqlənib. Bu, dərmanın təsirinin və təhlükəsizliyinin geniş klinik tədqiqatlarla yoxlandığını göstərir. Lakin təsdiqlənmiş olması onun hər kəs üçün risksiz olduğu demək deyil. Ona görə müalicə mütləq həkim nəzarəti altında aparılmalıdır.

Vacib xatırlatma

Bu iynəni yalnız həkim reseptilə, rəsmi apteklərdən alın. Sosial şəbəkələrdə və ya qeyri-rəsmi yerlərdə satılan qələmlər saxta ola bilər və ciddi sağlamlıq riski yaradır.

Ozempic-i kimlər istifadə edə bilməz?

Aşağıdakı hallarda dərman ya qəti qadağandır, ya da yalnız həkimin xüsusi qərarı ilə istifadə oluna bilər:

• şəxsən özündə və ya ailəsində medullyar tiroid karsinoması (MTK) olanlar;
• 2-ci tip multipl endokrin neoplaziya sindromu (MEN 2) olanlar;
• semaqlutidə qarşı allergiyası olanlar;
• hamiləlik və ana südü ilə qidalandırma dövründə olanlar (hamiləlik planlaşdırılırsa, dərman ən azı 2 ay əvvəl dayandırılmalıdır);
• ağır mədə-bağırsaq xəstəlikləri, məsələn, mədənin ağır parezi (qastroparez) olanlar – həkim nəzarəti ilə;
• keçmişdə pankreatit keçirənlər – həkim nəzarəti ilə.

Xəbərdarlıq

Bu məqalə məlumat xarakterlidir və həkim məsləhətini əvəz etmir. Hər hansı dərmana başlamazdan əvvəl həkiminizlə məsləhətləşin.