Blog

Stressin bədənə təsiri: Diqqətdən qaçan 7 əlamət

Gərgin iş günü, bitməyən qayğılar və ya uzun müddət davam edən narahatlıq yalnız əhvalımıza təsir etmir. Stress bəzən özünü baş ağrısı, qarın narahatlığı, dəridə dəyişiklik və ya səbəbsiz yorğunluq kimi göstərir. İnsan bu əlamətləri gündəlik yorğunluqla əlaqələndirdiyi üçün bədənin verdiyi siqnalları nəzərdən qaçıra bilər. Bəs gərginliyin bədənə təsiri necə yaranır və hansı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır?

Stress bədənimizdə nəyi dəyişir?

Təhlükə və ya təzyiq hiss etdiyimiz zaman orqanizmdə “mübarizə apar və ya qaç” reaksiyası aktivləşir. Adrenalin və kortizol kimi hormonlar ürək döyüntüsünü sürətləndirə, tənəffüsü dəyişə və əzələləri gərginləşdirə bilər. Qısamüddətli gərginlik normal uyğunlaşma reaksiyasıdır. Lakin xroniki stress zamanı bu gərginlik uzun müddət davam edə və yuxuya, həzmə, əzələlərə, eləcə də emosional vəziyyətə mənfi təsir göstərə bilər.

Stressin diqqətdən qaçan 7 fiziki əlaməti

1. Boyun, çiyin və çənədə davamlı gərginlik

Gərginlik zamanı əzələlər qeyri-iradi olaraq sıxılır. Xüsusilə boyun və çiyin nahiyəsində sərtlik, bel ağrısı və dişləri sıxma vərdişi yarana bilər. Bəzən səhər oyandıqda çənədə ağrı hiss etmək də bununla əlaqəli olur. Stress uzun çəkdikcə əzələlərin rahatlaması çətinləşir. Lakin davamlı ağrının başqa səbəbləri də ola bilər; onu yalnız gərginliklə izah etmək düzgün deyil.

2. Qarında köp, ürəkbulanma və həzm dəyişiklikləri

Beyinlə bağırsaq arasında sıx əlaqə var. Gərginlik bu əlaqəyə təsir göstərərək qarında ağrı, köp, qəbizlik və ya ishala səbəb ola, mövcud həzm şikayətlərini gücləndirə bilər. Bəzi insanlarda iştaha artır, digərlərində isə azalır. Stress ehtimalı olsa belə, davamlı qarın ağrısı, nəcisdə qan və ya səbəbsiz çəki itkisi tibbi qiymətləndirmə tələb edir.

3. Tez-tez təkrarlanan baş ağrıları

Günün sonunda alın və gicgah nahiyəsində sıxıcı ağrı yaranırsa, bunun səbəblərindən biri gərginlik tipli baş ağrısı ola bilər. Gərginlik boyun və baş ətrafındakı əzələlərin sıxılmasını artıraraq ağrıya təkan verə bilər. Yetərsiz yuxu da vəziyyəti ağırlaşdıra bilər. Qəfil başlayan çox şiddətli baş ağrısı isə təcili tibbi qiymətləndirmə tələb edir.

4. Ürəkdöyünmə və nəfəsin sürətlənməsi

Həyəcanlı anlarda ürəyin daha sürətli döyünməsi bədənin təbii reaksiyalarındandır. Stress zamanı nəfəsalma da sürətlənə, sinədə sıxılma hissi yarana bilər. Amma ürəkdöyünmə və sinə ağrısını avtomatik olaraq gərginliklə əlaqələndirmək olmaz. Xüsusilə sinə ağrısı, təngnəfəslik, huş itirmə və ya soyuq tərlə müşayiət olunan hallar təcili yardım tələb edə bilər.

5. Yatsanız da keçməyən yorğunluq

Bəzi insanlar kifayət qədər vaxt yataqda qalsalar da, səhər dincəlmiş hiss etmirlər. Gərginlik yuxuya getməyi çətinləşdirə, gecə oyanmalarını artıra və gün ərzində enerjini azalda bilər. Uzunmüddətli yorğunluq anemiya, qalxanabənzər vəzi problemləri və ya yuxu apnesi ilə də bağlı ola bilər. Buna görə stress yeganə mümkün izah sayılmamalıdır.

6. Dəridə qaşınma və səpgilərin artması

Gərginlik bəzi insanlarda dəri reaksiyalarını, o cümlədən qaşınma və övrə kimi səpgiləri gücləndirə bilər. Mövcud dəri xəstəliklərinin şikayətləri də gərgin dövrlərdə arta bilər. Yeni yaranmış və ya yayılan səpgilər allergiya, infeksiya və digər səbəblər baxımından qiymətləndirilməlidir. Dodaq və dil şişməsi, nəfəs çətinliyi varsa, dərhal təcili yardım çağırılmalıdır.

7. Diqqət dağınıqlığı və unutqanlıq

Gündəlik işlərdə tez-tez fikrin yayınması, kiçik detalları unutmaq və qərar verməkdə çətinlik çəkmək də stress ilə əlaqəli ola bilər. Uzun sürən gərginlik yuxunu və diqqəti pozduğu üçün zehni performans zəifləyə bilər. Gərginlik əlamətləri gündəlik həyata mane olursa və ya yeni yaranan ciddi yaddaş dəyişiklikləri müşahidə edilirsə, mütəxəssis məsləhəti almaq vacibdir.

Stressi azaltmaq üçün nə etmək olar?

Gərginliyin idarə olunması üçün ilk addım gərginliyə səbəb olan amilləri müəyyənləşdirməkdir. Hər gün mümkün qədər eyni vaxtda yatıb-oyanmaq, müntəzəm fiziki hərəkət etmək, qısa fasilələr vermək və yaxın insanlarla ünsiyyətdə olmaq faydalı ola bilər. Nəfəsi yavaşlatmağa yönəlmiş rahatlama məşqləri və meditasiya bəzi insanlarda stress reaksiyasını azaltmağa kömək edir. Kofeini xüsusilə axşam saatlarında məhdudlaşdırmaq və alkoqolu çıxış yolu kimi görməmək də önəmlidir.

Davamlı stress işə, münasibətlərə və gündəlik fəaliyyətə təsir edirsə, psixoloq və ya həkimlə danışmaq məqsədəuyğundur. Lazım gəldikdə psixoloji dəstək və müvafiq müalicə planı fərdi ehtiyaclara uyğun seçilir. Məqsəd bütün gərginliyi həyatdan silmək deyil, onun orqanizmə təsirini idarə etməyi öyrənməkdir.

 Stress , stressin əlamətləri, stressin bədənə təsiri, xroniki stress, stress və sağlamlıq, stressi azaltmaq

Hansı əlamətlərdə həkimə müraciət etməlisiniz?

Şikayətlər təkrarlanır, güclənir və ya bir neçə həftə davam edirsə, həkim müayinəsini gecikdirməyin. Gərginlik bəzi simptomları izah edə bilər, amma ürək, həzm, hormonal və digər xəstəlikləri istisna etmir. Yeni başlayan sinə ağrısı, ciddi nəfəs darlığı, huş itirmə və qəfil nevroloji əlamətlər zamanı isə təcili tibbi yardım alın.

Tez-tez verilən suallar

Gərginlik bədəndə ağrı yarada bilərmi?

Bəli. Gərginlik əzələ gərginliyi və baş ağrısı ilə əlaqəli ola, bəzi mövcud ağrıları gücləndirə bilər. Bununla belə, yeni və davamlı ağrının səbəbi həkim tərəfindən araşdırılmalıdır.

Xroniki stress yuxuya necə təsir edir?

Daimi narahatlıq yuxuya getməyi və yuxunu davam etdirməyi çətinləşdirə bilər. Stress və zəif yuxu bir-birini gücləndirən dövr yarada bilər.

Stressin əlamətləri nə qədər davam edir?

Bu, gərginliyin səbəbindən, müddətindən və fərdi sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Stress azaldıqda bəzi şikayətlər yüngülləşsə də, uzun sürən simptomlar ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Əlaqəli məqalələr

Back to top button