Üzdə sızanaq xəritəsi: hansı nahiyə nə deməkdir?

Üzdə sızanaq hər yerdə eyni səbəbdən çıxmır: məsələn, yanaqlarda və ya saç xətti boyunca çıxan sızanaqların fərqli səbəbləri ola bilər. İnternetdə tez-tez rast gəldiyiniz “üz xəritələrini” elmi faktlara əsasən düzəltdik.

Hər dəfə eyni yerdə çıxan sızanaq sizə nəsə deyir? Qədim Çin və Ayurveda yanaşmalarına görə, bəli. Amma qulaqdakı sızanaqların böyrək problemindən, yanaqdakıların isə qaraciyərdən qaynaqlandığını təsdiqləyən elmi sübut ya yox dərəcəsindədir, ya da çox azdır.

Bu bir az məyusedici olsa da, belə iddiaları düzəltmək və sübuta əsaslanan bir xəritə hazırlamaq daha faydalıdır. Aşağıda üzdə sızanaq təkrar çıxırsa, onu ölçülə bilən, gündəlik həyatla bağlı xarici amillərə görə necə müalicə edə biləcəyinizə baxırıq.

Saç xətti boyunca sızanaq? Saç baxımınıza diqqət edin

Alında saç xətti boyunca çıxan sızanaqlara “pomada akne” də deyilir. Pomadalar qatı, çox vaxt mineral yağ əsaslı saç məhsullarıdır. Bu tərkib saç follikullarındakı təbii yağın (sebumun) xaricə çıxmasına mane olur. Məhz bu tıxanma sızanağa səbəb olur.

Üzdə sızanaq əsasən saç xətti boyunca müntəzəm çıxırsa, ən yaxşısı belə məhsullardan istifadəni dayandırmaq, tətbiqdən sonra üzü yumaq və ya mütəmadi olaraq dərin təmizləyici (klarifayinq) şampun istifadə etməkdir. Bazarda məsamələri tıxamayan, yəni nonkomedogen məhsullar da var.

Dərin təmizlik üçün rozmarin və nanə tərkibli təmizləyici şampun seçə bilərsiniz. Saç spreyi və ya quru şampun istifadə edərkən üzünüzü əlinizlə və ya dəsmalla qoruyun.

Saç xəttindəki sızanaqlar üçün nə etməli?

• Tərkibində kakao yağı, boya, qatran və s. olmayan nonkomedogen məhsullardan istifadə edin.
• Məsamələri təmizləmək və məhsul qalıqlarını aradan qaldırmaq üçün dərin təmizləyici şampun sınayın.
• Sprey və ya quru şampun istifadə edərkən üzünüzü əlinizlə və ya dəsmalla örtün.

Yanaqlarda sızanaq? Telefonunuza və yastıq üzünüzə baxın

Telefonunuzun səthində E. coli və digər bakteriyaların izləri ola bilər. Telefonu üzünüzə yaxınlaşdırdığınız hər dəfə bu bakteriyaları dəriyə köçürür və yeni sızanaqlara zəmin yaradırsınız. Üzdə sızanaq bir tərəfdə davamlı çıxırsa, bu, çox vaxt çirkli telefon, yastıq üzü və üzə tez-tez toxunmaq kimi vərdişlərlə bağlı olur.

Smartfonu mütəmadi olaraq dezinfeksiyaedici salfetlə silmək səpgiləri azalda bilər. İş üçün tez-tez telefonla danışırsınızsa, simsiz qulaqlıq almağı düşünün. Yastıq üzünü ən azı həftədə bir dəfə dəyişin. Hər gün dəyişmək istəyənlər üçün bir neçə ucuz pambıq köynək də eyni dərəcədə təsirli həll ola bilər.

Yanaqdakı sızanaqlar üçün nə etməli?

• Hər istifadədən əvvəl smartfonunuzu silin.
• Telefonu tualetə aparmayın.
• Yastıq üzünü ən azı həftədə bir dəfə dəyişin.

Çənə xəttində sızanaq? Böyük ehtimalla hormonaldır

Üz xəritəsinin həqiqətən doğru olduğu yer məhz buradır. Çənə və çənə xəttindəki sızanaqlar çox vaxt hormon dəyişiklikləri, yəni endokrin sistemdəki pozğunluqlarla bağlıdır. Adətən səbəb yağ vəzilərini həddindən artıq stimullaşdırıb məsamələri tıxayan androgen hormonlarının artmasıdır. Hormon səviyyəsi aybaşı dövründə (aybaşından təxminən bir həftə əvvəl) yüksələ bilər və ya hormonal kontraseptiv dərmanlara başlamaq, yaxud onları dəyişmək ilə bağlı ola bilər.

Hormon balansının pozulması qidalanma ilə də əlaqəli ola bilər. Qidalanmanın sızanağa təsiri haqqında çox danışılır, lakin araşdırmalar bu əlaqənin zəif olduğunu göstərir. Bəzi mütəxəssislər isə bağırsaq sağlamlığının hormon səviyyələrinə təsir edərək sızanaqlara yol aça biləcəyini düşünür, xüsusilə karbohidratla zəngin qidalar və süd məhsulları çox istehlak olunduqda. Qidalanmanıza nəzər salın: şəkər, ağ çörək, emal olunmuş qidalar və süd məhsullarını azaltmağın üzdə sızanaq sayına təsir edib-etmədiyini izləyin.

Üzdə sızanaq inadkar xarakter alırsa, dermatoloq sizə uyğun fərdi müalicə planı hazırlaya bilər. Məsələn, standart resept müalicələri adi səpgilərə kömək etsə də, hormonal sızanaqlar üçün həkim tərəfindən seçilən xüsusi kontraseptiv dərmanlar və yerli kremlər də təsirli ola bilər.

Çənə və çənə xəttindəki sızanaqlar üçün nə etməli?

• Qidalanmanızı yenidən dəyərləndirin: emal olunmuş qidaları və süd məhsullarını azaltmağa ehtiyac olub-olmadığına baxın.
• Aldığınız qidaların tərkibini oxuyun, əlavə şəkər və emal dərəcəsinə diqqət edin.
• İnadkar sızanaqlar üçün yerli müalicə təyin etməsi üçün dermatoloqa müraciət edin.

Alında və burunda sızanaq? Yağlanmanı düşünün

Üzdə sızanaq əsasən T-zonada, yəni alın və burun nahiyəsində çıxırsa, yağlanmanı və stresi düşünün. Araşdırmalar göstərir ki, yüksək stres dərinin yağ istehsalını birbaşa artırmasa da, sızanaqları daha ağır hala sala bilər. Başqa müşahidələrə görə, səhər yorğun oyanan insanlarda sızanaq daha tez-tez rast gəlinir.

Deməli, stres və yuxusuzluq sızanaqla birlikdə qapalı dövrə yaradır. Belə bir əlaqə görürsünüzsə, yatmazdan əvvəl meditasiya edin və yuxu gigiyenasına əməl edin. Musiqi dinləmək və ya qısa da olsa idman etmək stresi azaltmağın təbii yollarıdır.

Alnınıza toxunmamağa da çalışın. İnsan gün ərzində üzünə yüzlərlə dəfə toxunur və bu zaman yağı və çirki birbaşa məsamələrə daşıyır. Yağlı dəriniz varsa, apteklərdə satılan salisil turşusu tərkibli yuyucu vasitələr yağlanmanı azalda bilər. Amma məhsulları mütləq dəri tipinizə uyğun seçin.

Alın və burundakı sızanaqlar üçün nə etməli?

• Yatmazdan əvvəl meditasiya edin və yuxu rejiminizi nizamlayın.
• Gün ərzində alnınıza və burnunuza toxunmamağa çalışın.
• Yağlı dəri üçün salisil turşusu tərkibli yuyucu vasitədən istifadə edin.

Üz xəritəsinin əsas qaydası

Üz xəritəsinin bu müasir versiyası üzdə sızanaq səbəbini anlamaq üçün yaxşı başlanğıc nöqtəsi ola bilər. Amma o, hər kəsə eyni dərəcədə uyğun gələn universal həll deyil.

Əvvəlcə reseptsiz vasitələr və ya evdə qulluqla başlamaq istəyirsinizsə, gündəlik rejiminizə adapalen tərkibli retinoid gel və benzoil peroksid tərkibli yuyucu vasitə əlavə edə bilərsiniz. Hazırkı yuyucu vasitənizi saxlamaq istəyirsinizsə, məsamələri təmizləyən turşulu toniklər də yaxşı seçimdir: məsələn, badam (mandel) turşusu və ya qlikol turşusu tərkibli toniklər.

Nə vaxt dermatoloqa müraciət etməli?

Həyat tərzi və qulluq rejiminizdəki dəyişikliklər kömək etmirsə, üzdə sızanaq ağrılı, dərin və ya geniş yayılıbsa, dermatoloqa müraciət edin. Həkim sızanaqları sakitləşdirmək və çapıq qalma riskini azaltmaq üçün sizə uyğun müalicə planı hazırlayacaq. Hamiləlik dövründə və ya hamiləlik planlaşdırırsınızsa, retinoidlərdən istifadə etməzdən əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin.