diş çıxarma , körpələrdə diş çıxarma, diş çıxarma əlamətləri, körpədə diş ağrısı, süd dişləri nə vaxt çıxır, diş çıxaran körpəni necə sakitləşdirmək olar, diş qaşıyıcı, körpələrdə diş əti şişməsi

Blog

Körpələrdə diş çıxarma: 9 əlamət və rahatlaşdırma yolları

November 4, 2026

4 dəqiqə

Körpəniz son günlər əlinə keçən hər şeyi ağzına aparır, daha çox ağız suyu ifraz edir və əvvəlkindən narahat görünür? Bunlar diş çıxarma dövrünün əlamətləri ola bilər. İlk süd dişinin görünməsi sevindirici inkişaf mərhələsidir. Bununla belə, diş çıxarma hər uşaqda eyni keçmir: bəzilərində demək olar ki, hiss olunmur, digərlərində isə diş ətində həssaslıq yaradır. Əlamətləri düzgün tanımaq həm körpəni rahatlaşdırmağa, həm də xəstəlik əlamətlərini gözdən qaçırmamağa kömək edir.

İçindəkilər

Diş çıxarma nədir və nə vaxt başlayır?

Diş çıxarma süd dişlərinin çənə sümüyündən diş əti səthinə doğru irəliləyərək ağızda görünməsi prosesidir. İlk diş adətən təxminən 6 aylıqda çıxır, lakin daha erkən və ya gec başlaması da mümkündür. Çox vaxt əvvəlcə alt ön kəsici dişlər görünür, sonra üst ön dişlər gəlir. Uşaqların əksəriyyətində 20 süd dişinin hamısı təxminən 2–3 yaşadək çıxmış olur. Süd dişlərinin çıxma təqvimi uşaqlar arasında fərqləndiyi üçün bir neçə aylıq dəyişiklik təkbaşına problem demək deyil.

Körpələrdə diş çıxarma əlamətləri: 9 müşahidə

Diş çıxarma əlamətləri bəzən diş görünməzdən bir neçə gün əvvəl başlayır. Aşağıdakı dəyişikliklərdən biri və ya bir neçəsi müşahidə edilə bilər, lakin heç biri təkbaşına qəti diaqnoz deyil.

1. Ağız suyunun artması

Körpə daha çox ağız suyu ifraz edə bilər. Ağız ətrafının tez-tez nəm qalması çənədə və yanaqlarda yüngül qıcıqlanma yarada bilər.

2. Diş ətində qızartı və həssaslıq

Yeni dişin çıxdığı sahə digər nahiyələrlə müqayisədə bir qədər şişkin və toxunanda həssas görünə bilər.

3. Əşyaları dişləmək istəyi

Körpənin oyuncaqları və ya öz barmaqlarını çeynəməsi diş ətinə təzyiq edərək müvəqqəti rahatlıq verə bilər.

4. Yüngül narahatlıq və əsəbilik

Uşaq əvvəlkindən bir qədər çox qucaq istəyə, tez-tez mızıldana bilər. Güclü və dayanmayan ağlama başqa səbəbdən də qaynaqlana bilər.

5. Yanaqları və qulağı ovuşdurma

Bəzi körpələr üz və qulaq ətrafına toxunurlar. Ancaq qulaq ağrısı və ya hərarət varsa, qulaq infeksiyası da yoxlanmalıdır.

6. Yuxu rejimində müvəqqəti dəyişiklik

Bəzi uşaqlar gecə daha çox oyanır. Uzunmüddətli və ciddi yuxu pozuntusunu yalnız dişlə əlaqələndirmək düzgün olmaz.

7. Qidalanma zamanı həssaslıq

Diş əti ağrısı səbəbindən körpə bəzən qısa müddət daha az yemək istəyə bilər; maye qəbulunun nəzərəçarpacaq azalması isə qiymətləndirilməlidir.

8. Ağız ətrafında yüngül səpki

Artan ağız suyunun dəriyə təması qızartıya səbəb ola bilər. Bu, bütün bədənə yayılan səpki ilə eyni deyil.

9. Diş əti səthində ağ nöqtə

Bəzən diş çıxmağa yaxın diş ətində kiçik ağ sahə və ya dişin kənarı görünə bilər.

Diş çıxarma hərarət və ishala səbəb olurmu?

Diş çıxarma zamanı bədən temperaturunda cüzi dəyişiklik müşahidə edilə bilsə də, 38°C və daha yüksək hərarət dişin çıxmasının tipik nəticəsi sayılmır. İshal, qusma, güclü öskürək, nəzərəçarpacaq halsızlıq və geniş yayılmış səpkilər də adi diş çıxarma əlamətləri deyil. Bu simptomları “dişdəndir” deyib gözləmək infeksiyanın aşkarlanmasını gecikdirə bilər. Xüsusilə 3 aydan kiçik körpədə 38°C və ya daha yüksək temperatur təcili tibbi qiymətləndirmə tələb edir.

Diş çıxaran körpəni necə rahatlaşdırmaq olar?

Soyuducuda sərinləşdirilmiş diş qaşıyıcı

Yaşa uyğun, bütöv və təmiz diş qaşıyıcını qısa müddət soyuducuda sərinləşdirib körpəyə verə bilərsiniz. Diş qaşıyıcını dondurmayın: həddindən artıq soyuq və sərt səth həssas diş ətini zədələyə bilər. Körpə əşyanı çeynəyərkən mütləq nəzarətdə olmalıdır.

Təmiz barmaqla yumşaq masaj

Əllərinizi yuyub diş ətinə təmiz barmağınızla yüngül təzyiq göstərin. Qısa və incə masaj diş çıxarma zamanı narahatlığı azaltmağa kömək edə bilər. Körpə narahat olarsa, masajı dayandırın.

Sərin, təmiz və nəm parça

Soyuducuda sərinlədilmiş, təmiz, nəm bir parça körpənin diş ətini rahatlaşdıra bilər. Parçanın saplarının qopmamasına fikir verin və istifadə zamanı körpəni tək qoymayın.

Qucaqlamaq və diqqəti yayındırmaq

Bu mərhələ təkcə fiziki rahatlıq deyil, sakitləşdirici gündəlik rutin də tələb edə bilər. Qucaqlamaq, sakit oyunlar, ana südü və ya formula ilə normal qidalanmanı davam etdirmək körpənin özünü yaxşı hiss etməsinə yardım edə bilər.

Diş çıxarma zamanı nələrdən uzaq durmaq lazımdır?

Bəzi ənənəvi üsullar körpə üçün təhlükəli ola bilər. Benzokain və ya lidokain tərkibli diş gellərini həkim məsləhəti olmadan istifadə etməyin; bu maddələr ciddi yan təsirlərlə əlaqələndirilib. “Təbii” adı ilə satılan homeopatik diş tabletlərinin təhlükəsizliyi də sübut edilməyib. Kəhrəba boyunbağılar boğulma və boğazda sıxılma riski yaradır. Buz kimi donmuş oyuncaqlar, qopa bilən kiçik hissələr və boğulma riski olan sərt qidalar da uyğun deyil.

Körpə ciddi narahatdırsa, hər hansı ağrıkəsici yalnız pediatrın yaşa və çəkiyə uyğun tövsiyəsi ilə verilməlidir. Dərmanı özbaşına və davamlı istifadə etmək düzgün deyil.

İlk diş çıxandan sonra ağız baxımı necə olmalıdır?

Diş çıxarma başladıqdan sonra süd dişlərini qorumaq da vacibdir. İlk diş görünən kimi yumşaq, körpələr üçün uyğun fırça ilə gündə iki dəfə təmizləməyə başlayın. Uyğun diş məcunu miqdarı və flüor istifadəsi üçün pediatr və ya uşaq stomatoloqunun məsləhətini alın. İlk stomatoloji müayinə birinci diş çıxdıqdan sonra və ən gec bir yaşadək planlaşdırılmalıdır.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

Yüksək hərarət, təkrarlanan qusma və ya ishal, susuzlaşma əlamətləri, qidalanmadan imtina, nəfəsalmada çətinlik, ağızda irin, üzün şişməsi və ya uzun sürən güclü ağlama varsa, pediatrla əlaqə saxlayın. Diş çıxarma adi inkişaf mərhələsidir, lakin belə əlamətlər başqa bir xəstəliyin göstəricisi ola bilər.

Tez-tez verilən suallar

Diş çıxarma neçə gün ağrı verir?

Hər yeni diş üçün narahatlıq adətən diş görünməzdən əvvəlki bir neçə günlə məhdudlaşır. Uzun müddət davam edən güclü ağrı həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Körpə 9 aylıqdır, hələ dişi yoxdur. Normaldır?

Bəli, ilk dişin çıxma vaxtı fərqlidir. İnkişafla bağlı başqa narahatlıqlar varsa və ya ilk diş uzun müddət görünmürsə, rutin müayinədə pediatra və stomatoloqa məlumat verin.