Səhər yeməyi yeməyəndə enerjinizə nə olur? 3 əsas dəyişiklik

Elmi baxımdan səhər yeməyi günün ən vacib öyünü olmaya bilər. Amma günün ilk yarısını, yəni nahara qədər ac qalmaq enerji səviyyənizi xeyli aşağı salan mənfi təsirlər yarada bilər. Stres hormonlarının artması və qan şəkərinin düşməsi səbəbindən orqanizminiz ac qalmağın təsirlərini hiss etməyə başlayır. Bu vəziyyət isə yemək yeyənə qədər gün boyu narahatedici əlamətlərlə qarşılaşmağınıza səbəb ola bilər.

Bəs bu vərdiş bədəndə konkret olaraq nəyi dəyişir? Aşağıda bunun enerjinizə təsir edən 3 əsas yolunu sadə dillə izah edirik.

Stres hormonlarınız arta bilər

Bədənin əsas stres hormonu olan kortizol orqanizmin daxili sirkadian ritmini, yəni bioloji saatını dəstəkləmək üçün günün müxtəlif saatlarında təbii şəkildə artıb-azalır. Səhər saatlarında o, adətən ən yüksək səviyyəyə çatır ki, siz oyaq və diqqətli hiss edib günə başlaya biləsiniz.

Səhər orqanizminizi qida ilə təmin etmədikdə kortizol daha da yüksələ və fərqli vaxtlarda, məsələn, günortadan sonra arta bilər. Kortizolun bu enib-qalxması əvvəlcə müvəqqəti canlılıq hissi yaradır, amma sonradan yorğunluq, “beyin dumanı” (fikri cəmləyə bilməmək) və günortadan sonra kəskin enerji düşkünlüyü kimi əlamətlərlə nəticələnə bilər.

Kortizol və enerji

Kortizol bədənin gün ərzində enerjini necə istifadə etdiyini və idarə etdiyini birbaşa tənzimləyir. Səhər yeməyi yemədikdə yaranan disbalans səbəbindən kortizolun daim yüksək qaldığı bir dövrəyə düşə bilərsiniz. Araşdırmalar göstərir ki, bu dövrə yüksək qan təzyiqi riskini artıra bilər.

Qan şəkəriniz düşə bilər

Aşağı qan şəkəri, yəni hipoqlikemiya, qanda bədən hüceyrələrinin enerji kimi istifadə edə biləcəyi qlükozanın çox az qaldığı vəziyyətdir.

Gecə yatarkən texniki olaraq aclıq rejimində olursunuz. Bu müddətdə qaraciyəriniz enerji üçün qlükozadan əmələ gələn qlikogen ehtiyatından istifadə edir.

Amma səhər yeməyi yemədikdə bu aclıq dövrü olması lazım olduğundan uzun çəkir. Qlükoza tükənir, qlikogen ehtiyatları da azalır. Bu zaman orqanizm başqa enerji mənbəyi axtarır, adətən yağ turşularına müraciət edir. Lakin yağ turşuları qlükoza qədər enerji vermir.

Nəticədə gün boyu özünüzü zəif, ləng və yorğun hiss edirsiniz.

Aşağı qan şəkərinin əlamətləri

Aşağı qan şəkəri insandan asılı olaraq yüngül və ya ağır ola bilər. Səhər yeməyindən imtina etdikdən sonra yemək üçün çox gözləsəniz, enerji azlığı ilə yanaşı aşağıdakı əlamətlər də müşahidə oluna bilər:

• Ürək döyüntüsünün sürətlənməsi
• Titrəmə, gərginlik və ya həyəcan
• Tərləmənin artması
• Əsəbilik və ya çaşqınlıq
• Başgicəllənmə

Yemək istəyiniz arta bilər

Səhər yeməyini buraxdıqda bədəniniz qidaya ehtiyacı olduğunu sonradan, nahar və şam yeməyində daha çox yemək istəyi ilə bildirə bilər. Üstəlik, bu zaman orqanizmin istədiyi qidalar çox vaxt yüksək kalorili və emal olunmuş (rafinə) karbohidratlarla zəngin olur. Belə qidalar isə qan şəkərinin kəskin qalxmasına səbəb ola bilər.

Bu böyük və kalorili öyünlərdən sonra qlükoza qana qayıtdıqca əvvəlcə enerji partlayışı hiss edə bilərsiniz. Lakin bu öyünlərdə çox vaxt qan şəkərini kəskin qaldıran qidalar olduğu üçün ardınca daha nəzərəçarpan enmələr yaşaya bilərsiniz.

Bu da günün sonrakı saatlarında enerjinin azalmasına və aşağıdakı hallara gətirib çıxara bilər:

• Qəfil yorğunluq
• Halsızlıq
• Beyin dumanı
• Bədən daha çox qlükozaya ehtiyac duyduğu üçün güclü aclıq hissi
• Əhval dəyişiklikləri: əsəbilik və artan narahatlıq

Uzunmüddətli qan şəkəri qalxma və enmələri

Səhər yeməyini mütəmadi buraxır və günün sonrakı saatlarında qan şəkərini kəskin qaldıran qidalara meyl edirsinizsə, zaman keçdikcə bu, sağlamlığınıza mənfi təsir göstərə bilər. Məsələn, bəzi araşdırmalar göstərir ki, sağlam insanlarda qan şəkərinin hər gün uzun müddət kəskin qalxması xroniki xəstəliklərə, iltihaba və çəki artımına səbəb ola bilər.

Enerjinizi qorumaq üçün səhər yeməyi necə olmalıdır?

Sağlam səhər yeməyi mütləq böyük və mürəkkəb olmalı deyil. Əsas məqsəd qan şəkərini sabit saxlamaq və günortaya qədər tox qalmaqdır:

• Zülal əlavə edin: yumurta, pendir, qatıq və ya kəsmik uzun müddət tox saxlayır.
• Lifli qidalar seçin: yulaf, tam taxıllı çörək, meyvə və tərəvəz qan şəkərinin yavaş qalxmasına kömək edir.
• Sağlam yağları unutmayın: qoz-fındıq, toxumlar və avokado enerjini daha uzun müddətə yayır.
• Şəkərli qidaları azaldın: şirin bulka, şəkərli taxıl lopaları və qablaşdırılmış şirələr qısa enerji verib tez düşüş yaradır.

Səhər iştahınız yoxdursa, kiçik başlayın: bir ovuc qoz-fındıq və ya bir stəkan qatıq da orqanizminizə günə başlamaq üçün lazım olan yanacağı verə bilər. Şəkərli diabet və ya başqa xroniki xəstəliyiniz varsa, qidalanma rejiminizi həkiminizlə müzakirə edin.