Varikoz: İlk 7 əlaməti necə tanımaq olar?
Axşama doğru ayaqlarınız ağırlaşır, corab izi qalır, yaxud dərinin altında incə mavi damarlar görünür? Bunlar bəzən yorğunluqla bağlı olsa da, damar probleminin erkən xəbərdarlığı da ola bilər. Vaxtında diqqət yetirmək şikayətlərin səbəbini öyrənməyə və düzgün tədbir görməyə kömək edir.
Varikoz nədir?
Varikoz venaların, əsasən ayaqlardakı səthi damarların genişlənib qıvrılmasıdır. Damar daxilindəki qapaqcıqlar qanı ürəyə doğru ötürməkdə çətinlik çəkdikdə qan ayaqlarda toplana, damarlar daha nəzərəçarpan hala gələ bilər. Bununla belə, hər görünən nazik damar mütləq xəstəlik demək deyil.
Varikozun 7 erkən əlaməti
1. Ayaqlarda ağırlıq və yorğunluq
Günün sonuna yaxın baldırların ağırlaşması, uzun müddət ayaqüstə qaldıqda narahatlığın artması ilkin şikayətlərdən ola bilər.
2. Topuq və ayaqlarda şişkinlik
Axşam saatlarında xüsusən topuq nahiyəsində şiş görünə bilər. Şişkinliyin başqa səbəbləri də olduğundan təkcə bu əlamət diaqnoz qoymur.
3. Sızıldama və ağrı
Ayaqlarda küt ağrı, döyünmə və ya yanma hissi yarana bilər; bəzi insanlarda ayaqları yuxarı qaldıranda azalır.
4. Qaşınma və dəri quruluğu
Baldırın aşağı hissəsində qaşınma, quruluq və sonradan dəri rənginin dəyişməsi venoz dövran problemi ilə əlaqəli ola bilər.
5. Görünən damarlar
Dərinin altında qabarıq, qıvrılmış mavi-bənövşəyi damarlar xəstəlik üçün daha xarakterik görünüşdür. Xırda “hörümçək damarları” isə eyni xəstəlik sayılmır.
6. Uzun oturma və ya ayaqüstə qalma zamanı artan narahatlıq
Hərəkətsizlik və uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmaq şikayətləri gücləndirə bilər.
7. Gecələr ayaq narahatlığı
Bəzi insanlarda gecə baldırda gərginlik və qıcolma da müşahidə olunur. Ancaq qıcolmanın çoxlu başqa səbəbi var.
Kimlər daha çox risk altındadır?
Ailədə varikoz tarixinin olması, yaşın artması, hamiləlik, artıq çəki və uzun saatlar ayaqüstə işləmək riski artıra bilər. Bu problem yalnız yaşlı insanlarda yaranmır; simptomlar gənc yaşlarda da başlaya bilər.
Evdə nə etmək olar?
Müntəzəm gəzin, uzun oturma və ayaqüstə qalma fasilələrini azaldın, istirahətdə ayaqları bir qədər yüksəldin və sağlam çəkini qorumağa çalışın. Bu vərdişlər şikayətləri yüngülləşdirə bilər, lakin artıq genişlənmiş damarları tam aradan qaldırmır. Kompression corabı həkimlə məsləhətləşərək seçin.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli?
Ağrı və şişkinlik davam edirsə, dəridə rəng dəyişikliyi və ya sağalmayan yara yaranırsa, damar cərrahı və ya fleboloqa müraciət edin. Diaqnoz üçün həkim lazım gələrsə duplex ultrasəs müayinəsi təyin edə bilər. Varikoz damardan qanaxma olarsa təcili tibbi yardım alın. Bir ayaqda qəfil şişkinlik və ağrı yaranarsa, xüsusən nəfəs darlığı və ya sinə ağrısı varsa, təcili qiymətləndirmə tələb olunur.
Tez-tez verilən suallar
Varikoz öz-özünə keçə bilər?
Müəyyən şikayətlər azala bilər, lakin genişlənmiş damarlar adətən yalnız həyat tərzi dəyişiklikləri ilə tam yox olmur.
Ayaqda nazik damarlar mütləq varikozdur?
Xeyr. İncə damar torları çox vaxt “hörümçək damarları” adlanır və qabarıq varikoz damarlarından fərqlənir.
Varikoz üçün hansı müayinə aparılır?
Lazım olduqda venoz qan axınını və damar qapaqcıqlarını qiymətləndirmək üçün duplex ultrasəs müayinəsi edilir.
